
Bu yazıda
1 Ocak 2026 itibarıyla yeni yapı ruhsatlarında en çok sorulan sorulardan biri şu: “Bizim bina yağmur suyu toplama zorunluluğunun kapsamında mı?” Cevap, üç ölçüye ve bir eşiğe bakılarak birkaç dakikada verilebilir. Bu yazıda Planlı Alanlar İmar Yönetmeliği’ndeki düzenlemeyi ve Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı’nın uygulama kılavuzunu esas alarak kapsamı sade bir dille anlatıyoruz.
Kısa cevap
Depo hacmi ihtiyacı 7 m³’ün üzerinde olmak kaydıyla, aşağıdaki yapılarda yağmur suyu toplama sistemi kurulması zorunludur:
- Parsel alanı 2.000 m²’den büyük alanlardaki yapılar
- Parseldeki toplam çatı izdüşüm alanı 1.000 m²’den büyük yapılar
- Kamu yapıları
Depo, ilin yıllık yağış ortalaması, çatının yüzey tipi ve izdüşüm alanıyla hesaplanan yıllık toplanabilir yağmur suyunun en az %6’sını karşılayacak hacimde, TS EN 16941-1 standardına uygun olarak tasarlanır. Sistem, yapı ruhsatı eki mekanik tesisat projesinde gösterilir.
Üç şart nasıl okunur?
Parsel alanı 2.000 m²’den büyükse
Burada ölçü binanın değil, parselin alanıdır. 2.500 m²’lik bir parselde 600 m² çatılı küçük bir bina bile bu şart açısından kapsama girer; ancak aşağıda anlatacağımız 7 m³ eşiğini de aşması gerekir.
Toplam çatı izdüşümü 1.000 m²’den büyükse
Ölçü tek bir binanın değil, parseldeki bütün yapıların çatı izdüşümlerinin toplamıdır. Bir sanayi parselinde 700 m²’lik idari bina ile 800 m²’lik depo binası varsa toplam izdüşüm 1.500 m²’dir ve şart sağlanır. İzdüşüm, çatının eğimli yüzey alanı değil, yatay düzleme olan izdüşümüdür.
Kamu yapılarında
Kamu yapıları, parsel ve çatı büyüklüğünden bağımsız olarak kapsama alınmıştır; 7 m³ eşiği burada da geçerlidir.
7 m³ eşiği ne anlama geliyor?
Zorunluluk, hesaplanan asgari depo hacmi 7 m³’ü aşan yapılar içindir. Asgari hacim şu formülle bulunur:
Yıllık toplanabilir su = çatı izdüşüm alanı × ilin yıllık yağış ortalaması × yüzey akma katsayısı × 0,9
Asgari depo hacmi = yıllık toplanabilir suyun %6’sı
Örneğin yıllık yağışı yaklaşık 800 mm olan bir ilde, metal çatılı (akma katsayısı 0,9) bir yapı için 7 m³ eşiğini aşmak için gereken çatı izdüşümü yaklaşık 180 m²’dir. Başka bir deyişle, alan şartlarından birini sağlayan yapıların neredeyse tamamı bu eşiği de aşar. Sanayi yapılarında eşik pratikte bir engel oluşturmaz.
Örneklerle kapsam
| Yapı | Parsel | Toplam çatı izdüşümü | Asgari depo* | Sonuç |
|---|---|---|---|---|
| Fabrika binası | 12.000 m² | 5.000 m² | yaklaşık 194 m³ | Kapsamda |
| Lojistik deposu | 8.000 m² | 4.200 m² | yaklaşık 163 m³ | Kapsamda |
| Atölye | 1.800 m² | 1.100 m² | yaklaşık 43 m³ | Kapsamda (çatı şartı) |
| Küçük ofis binası | 1.500 m² | 400 m² | yaklaşık 16 m³ | Genel kapsam dışında |
| Okul (kamu yapısı) | 1.600 m² | 650 m² | yaklaşık 25 m³ | Kapsamda (kamu yapısı) |
* 800 mm yıllık yağış ve 0,9 akma katsayısı varsayımıyla. Projede ilin Meteoroloji Genel Müdürlüğünce ilan edilen yağış ortalaması kullanılır.
Mevcut binalar ve fabrikalar
Düzenleme yeni yapı ruhsatlarını hedefler; mevcut yapılara geriye dönük bir kurulum zorunluluğu getirmez. Ancak mevcut bir tesiste ek bina, genişleme veya esaslı tadilat için yeni ruhsat alınacaksa yağmur suyu sisteminin istenip istenmeyeceğini ilgili idareye danışmak gerekir. Yerel imar yönetmelikleri ve su idarelerinin şartları ek hükümler de içerebilir.
Zorunluluk olmasa bile, geniş çatılı fabrikalar için yağmur suyu sistemi su faturasını düşüren, kesinti dönemlerinde yedek kaynak sağlayan ve çatı ile saha taşkın riskini azaltan bir yatırımdır.
Zorunlu sistemde su nerede kullanılır?
Kılavuza göre zorunlu sistemde yağmur suyu yalnızca çatı yüzeylerinden toplanır ve parsel bahçesinin sulanmasında veya tuvalet rezervuarlarında kullanılır. Depo bina içinde, bahçede veya zemin altında konumlandırılabilir; tahliye hattı varsa yağmur suyu şebekesine bağlanır. Fabrikalarda soğutma, yıkama veya proses gibi ek kullanımlar düşünülüyorsa bunlar idareyle netleştirilerek ek bir hat veya depo olarak tasarlanmalıdır.
Tesisiniz kapsamda mı? Parsel ve çatı alanınızı girerek dört şartı tek tek kontrol edin.
Kapsamdaysanız sıradaki adımlar
- Parseldeki toplam çatı izdüşümünü ve ilin yağış ortalamasını netleştirin.
- Asgari depo hacmini hesaplayın; tüketiminize göre optimum hacmi de değerlendirin.
- Sistemi mekanik tesisat projesine işletin: depo, filtre, taşkın, pompa ve kullanım hatları.
- Ruhsat sonrası uygulamayı projeye uygun yaptırın ve iskân öncesi testleri tamamlayın.
Ayrıntılı kurallar ve sık yapılan hatalar için ruhsat ve iskân rehberimize, hacmin tüketime göre optimize edilmesi için projelendirme sayfamıza bakabilirsiniz.
Sık sorulan sorular
Zorunluluk mevcut binaları da kapsıyor mu?
Düzenleme yeni yapı ruhsatlarını hedefler. Mevcut bir tesiste ek bina veya esaslı tadilat için ruhsat alınacaksa ilgili idareye danışmak gerekir.
Çatı alanı olarak hangi değer kullanılır?
Parseldeki bütün yapıların yatay düzleme olan çatı izdüşüm alanlarının toplamı kullanılır; eğimli yüzey alanı değil.
Hangi yağış verisi esas alınır?
Meteoroloji Genel Müdürlüğünce ilan edilen, binanın bulunduğu ilin yıllık toplam yağış ortalaması.
Depoyu bodrum katta yapabilir miyim?
Kılavuza göre toplama tankı bina içinde, bahçede veya zemin altında, öncelik sırası olmaksızın konumlandırılabilir.
