
Bu yazıda
Planlı Alanlar İmar Yönetmeliği’ndeki düzenlemeyle yağmur suyu toplama depolarının TS EN 16941-1 standardına uygun olarak tasarlanması istendi. Proje müelliflerinin ve yatırımcıların sıkça sorduğu soru şu: bu standart tam olarak neyi düzenliyor? Bu yazıda standardın kapsamını ve sahada karşılığı olan noktalarını özetliyoruz.
Not: Bu yazı genel bir özettir; standardın kendisinin yerine geçmez. Projede standardın güncel ve tam metni esas alınmalıdır.
Standart neyi kapsar?
TS EN 16941-1, Avrupa standardı EN 16941-1’in Türkçe karşılığıdır. Yerinde (bina veya parsel ölçeğinde) kurulan, içme suyu dışındaki kullanımlar için yağmur suyunun toplanması, depolanması, arıtılması ve dağıtılmasına ilişkin sistemleri ele alır. Kapsadığı başlıca konular şunlardır:
- Sistemin tasarımı ve boyutlandırılması
- Toplama yüzeyleri ve verim katsayıları
- Filtreler ve ön arıtma
- Depolama tankı ve donanımı
- Pompa ve dağıtım sistemi
- İçme suyu şebekesinin geri akışa karşı korunması
- Hatların ve kullanım noktalarının işaretlenmesi
- İşletme, bakım ve kontroller
Projede karşılığı olan altı nokta
1. Toplama yüzeyi ve verim
Toplanabilir su, çatı alanı ve yağışın yanında yüzeyin akma (verim) katsayısıyla hesaplanır. Metal ve düzgün yüzeyli çatılar yüksek, çakıllı ve yeşil çatılar düşük verim verir. Bakanlık kılavuzu da akma katsayısının standarttaki tablodan alınmasını öngörür.
2. Filtreleme
Su depoya girmeden önce filtrelenir. Filtre verimi hesaba katılır; kılavuzda hidrolik arıtma verimi 0,9 olarak alınır. Filtrenin bakım için erişilebilir olması ve kendi kendini temizleyen tiplerde kirin taşkın hattına yönlendirilmesi önemlidir.
3. Depo ve donanımı
Depo karanlık, kapalı ve bakım için erişilebilir olmalıdır. Suyun dipteki tortuyu bulandırmadan girmesi (sakin giriş), fazla suyun taşkın hattıyla uzaklaştırılması, havalandırma ve hayvan girişine karşı önlem standartta ele alınan konular arasındadır.
4. İçme suyu şebekesinin korunması
Depo boşaldığında devreye giren şebeke takviyesi, yağmur suyunun içme suyu şebekesine geri akmasını kesin olarak önlemelidir. Bu, TS EN 1717’de tanımlanan hava boşluklu bağlantılarla sağlanır. Yağmur suyu hattı içme suyu hattına hiçbir noktada doğrudan bağlanmaz.
5. İşaretleme
Yağmur suyu boruları ve kullanım noktaları, içme suyundan ayırt edilecek şekilde işaretlenir. Musluk ve vanalarda “içilmez su” uyarısı bulunur. Bu basit detay, işletme yıllarında yanlış bağlantı ve yanlış kullanım riskini büyük ölçüde azaltır.
6. Boyutlandırma yöntemleri
Standart, depo hacminin basitleştirilmiş bir yaklaşımla veya daha ayrıntılı bir simülasyonla (su bilançosu) belirlenmesine imkân tanır. Yönetmelikteki %6 kuralı basit yaklaşımın bir karşılığıdır; büyük ve karmaşık tesislerde ayrıntılı yöntem daha doğru sonuç verir.
Depo hacminizi su bilançosuyla deneyin; farklı hacimlerin tasarrufa etkisini görün.
Standart ile yönetmelik birlikte nasıl okunur?
| Konu | Yönetmelik ve kılavuz | Standart |
|---|---|---|
| Kapsam | Hangi yapılarda zorunlu olduğu | Sistemin nasıl tasarlanacağı |
| Hacim | Toplanabilir suyun en az %6’sı | Basitleştirilmiş ve ayrıntılı yöntemler |
| Kullanım | Bahçe sulama ve tuvalet rezervuarı | İçme suyu dışı kullanımlar |
| Proje | Mekanik tesisat projesinde gösterim | Bileşenler, koruma ve işaretleme detayları |
Kısacası yönetmelik “kim, ne kadar” sorusunu, standart ise “nasıl” sorusunu cevaplar. Uygun bir proje ikisini birlikte karşılar.
Sık görülen uyumsuzluklar
- Takviye hattının depoya doğrudan, hava boşluğu olmadan bağlanması
- Taşkın hattının atık su şebekesine bağlanması
- Filtreye bakım erişiminin bırakılmaması
- Hatların ve muslukların işaretlenmemesi
- Depoya giriş borusunun tortuyu bulandıracak şekilde yukarıdan bırakılması
Bu noktaları projede baştan çözmek için projelendirme hizmetimize, takviye bağlantısının ayrıntıları için geri kazanım ve kullanım hattı sayfamıza bakabilirsiniz.
Sık sorulan sorular
TS EN 16941-1 zorunlu mu?
Yönetmelik kapsamındaki yapılarda yağmur suyu toplama deposunun bu standarda uygun tasarlanması istenmektedir.
Standart içme suyu kullanımını kapsıyor mu?
Hayır. Standart, yağmur suyunun içme suyu dışındaki kullanımları için sistemleri ele alır.
Standardın tam metnine nereden ulaşılır?
Türk Standartları Enstitüsü üzerinden satın alınabilir. Proje müellifinin güncel metni esas alması gerekir.
