
Bu yazıda
Yağmur suyu sistemi kurmak isteyen tesislerin en haklı kaygısı şudur: “Yağmur suyu bir şekilde içme suyumuza karışır mı?” Doğru kurulmuş bir sistemde hayır. Ama bu “doğru kurulum”un ne anlama geldiğini bilmek, hem proje hem de teslim aşamasında hayati önem taşır.
Risk nereden doğar?
Yağmur suyu deposu kurak dönemde boşalır. Tesisin suyu kesilmesin diye depo ya da pompa istasyonu şebeke suyuyla takviye edilir. Takviye hattı yağmur suyuna doğrudan bağlanırsa, şebekede basınç düştüğü bir anda yağmur suyu ters yönde şebekeye çekilebilir. Buna geri akış (geri sifonaj) denir.
Çözüm: hava boşluğu
En güvenli çözüm fiziksel bir boşluktur: şebeke suyu borusu, takviye haznesindeki en yüksek su seviyesinin üstünde, serbest bir hava boşluğuyla sonlanır. Şebeke borusu suya hiçbir zaman değmez; dolayısıyla basınç ne olursa olsun yağmur suyunun şebekeye geri gitmesi fiziksel olarak mümkün değildir.
TS EN 1717 standardı, içme suyunu geri akışa karşı koruma yöntemlerini tanımlar. Yağmur suyu sistemlerinde şebeke takviyesi için bu standarttaki hava boşluklu koruma tipleri (AA veya AB tipi) kullanılır. TS EN 16941-1 de yağmur suyu sistemlerinde içme suyu şebekesinin bu şekilde korunmasını öngörür.
Çek valf neden yetmez?
Çek valf ve benzeri mekanik geri akış önleyiciler, conta ve yay gibi parçalara dayanır. Zamanla aşınır, tortu tutar veya sıkışır; arızalandığını da çoğu zaman kimse fark etmez. Yağmur suyu mikrobiyolojik risk taşıyan bir su olarak değerlendirildiğinden, koruma mekanik bir parçaya değil, arızalanamayan bir hava boşluğuna dayandırılır.
Hava boşluğu nerede kurulur?
- Pompa istasyonunda: şebeke suyu küçük bir takviye haznesine hava boşluğuyla verilir; pompa bu hazneden de çekebilir. Büyük depoyu şebeke suyuyla doldurmaz, enerji ve sudan tasarruf sağlar.
- Depoda: şebeke suyu, depoya taşkın seviyesinin üstünden hava boşluğuyla verilir. Depoyu gereksiz yere şebeke suyuyla doldurmamak için seviye kontrolüyle sınırlanır.
Hava boşluklu takviyenin şemasını ve pompa istasyonunun bileşenlerini inceleyin.
Hava boşluğu tek başına yetmez: dört kural
- Yağmur suyu hattı içme suyu hattına hiçbir noktada doğrudan bağlanmaz.
- Borular farklı renk veya etiketle işaretlenir; ileride yapılacak tadilatlarda karışıklık önlenir.
- Kullanım noktalarına “içilmez su” levhası asılır.
- Teslimde çapraz bağlantı kontrolü yapılır ve tutanağa geçer.
Çapraz bağlantı nasıl kontrol edilir?
Yaygın yöntemlerden biri, yağmur suyu hattına geçici olarak zararsız bir renklendirici verip içme suyu musluklarında görünüp görünmediğini kontrol etmektir. Bir diğeri, hatlardan birinin basıncı kapatılarak diğerindeki muslukların davranışının izlenmesidir. Kontrol, teslimden önce ve her tesisat tadilatından sonra tekrarlanmalıdır.
Mevcut sisteminizde kontrol edin
- Takviye borusu suyun içine mi giriyor, yoksa üstünde bir boşlukla mı bitiyor?
- Takviye hattında yalnızca çek valf mi var?
- Yağmur suyu boruları işaretli mi?
- Bir tadilatta yağmur suyu hattına yeni bir bağlantı yapıldı mı?
Bu sorulardan birinde tereddüdünüz varsa destek hattımızdan kontrol talep edebilirsiniz. Standartlar hakkında TS EN 16941-1 yazımıza da bakabilirsiniz.
Sık sorulan sorular
Hava boşluğu ne kadar olmalı?
Boşluğun ölçüsü, besleme borusunun çapına ve standarttaki koruma tipine göre belirlenir; projede TS EN 1717’ye göre detaylandırılır.
Takviye için ayrı bir hazne şart mı?
Şart değildir; takviye depoya da hava boşluğuyla verilebilir. Ancak küçük bir takviye haznesi büyük depoyu şebeke suyuyla doldurmayı önler ve daha verimlidir.
Ters akış önleyici vana kullanılamaz mı?
Yağmur suyu gibi mikrobiyolojik risk taşıyan sularda koruma için hava boşluğu esas alınır; mekanik önleyiciler bunun yerine geçmez.
